Cứ khoảng tháng chạp, tháng giêng âm lịch, biển Phú Yên rộ mùa đánh bắt cá cơm. Người ta cứ mua cả thúng về làm mắm, chứ không mua theo kiểu cân lạng. Cá để cá hơi ươn, cho vào thùng gỗ cao đến ngập đầu, đựng được 300-400 kg. 6-7 tháng sau, mắm ra nước. Người làm mắm bắt đầu lấy nước nhất, nhì, pha nước màu để lấy nước ba, bốn. Nấu xác mắm còn lại để lấy nước năm. Con mắm sau khi lấy nước nhì, thịt đỏ au, dùng để ăn hoặc bán rất thơm và ngọt thịt.
Chợ Đồn, trên cao nguyên Vân Hòa, là xứ thơm của Phú Yên. Thứ quả này mọc ở đất Sơn Hoà, Phú Yên mắt rất thưa, nhiều nước, ngọt, xắt ra tứa mật. Ăn sống vừa mát vừa chua. Nếu không thích ăn kiểu đó, bạn có thể xắt nhỏ trộn với mắm cái cá cơm, ăn có mùi vị đậm đà, kích thích tiêu hoá. Những ngày mưa, chỉ cần bát mắm cá cơm trộn với dứa chợ Đồn ăn cùng cơm rất ngon miệng
Tháng hai thì người trồng thơm dọn vườn và bẻ đầu thơm. Mang chiếc gùi lớn trên lưng đi theo từng lối, lặt lấy đầu thơm và những nhánh nhỏ chung quanh trái, đưa tay qua sau vai bỏ vào gùi. Phần lớn đầu thơm đem đổ ở góc vườn hay chỗ đất trống bên ngoài, một phần mang về nhà làm món ăn.
Muốn kho với cá, ta chẻ chiếc đầu thơm làm tư, vẫn để dính liền nhau. Làm gỏi, xắt theo chiều ngang nó sẽ rời ra từng sợi nhỏm, xắt theo chiều dọc trông nó giống như một vị thuốc bắc. Gỏi đầu thơm xinh hơn và giòn hơn gỏi bắp chuối. Gỏi đầu thơm ở đây thường trộn với thịt nai khô n ướng xé thành sơi. Muốn cho vườn tược và biển khơi giao hòa thì trộn với mực khô hay trà rinh khô. Xắt gỏi đầu thơm là một nghệ thuật, còn khó hơn xắt chuối chát, vì nó ngắn và nhỏ, làm sao giữ nguyên những khoanh tròn, không nát vụn với đáng tài gia chánh. Cốt cách mảnh mai, rau thơm xắt nhỏ, ớt tươi xắt nhỏ, điểm thêm màu xanh, màu đỏ, màu hồng. Trước khi ngon miệng ta đã thấy ngon mắt.Tất nhiên món gỏi nào cũng có vị chua, nhưng với món gỏi đầu thơm để giữ trọn vẻ đẹp cho nó khi nào không có chanh ta mới dùng me dốt hay khế trái.
Trong tháng tư, những trái thơm chua, tức là qua hết độ già nhưng chưa chín, đã được chiếu cố, dùng kho cá, nấu ngọt và canh chua. Đây cũng là mùa rập chim rừng và mùa cấ ồ trụng từ dưới biển đem lên bán. Thơm và thịt chim gầm ghì, chim xanh, thơm và cá ồ trụng là bạn tri kỉ tương đắc.
Thơm làm mất mùi tanh của cá, cá làm giảm chất chua của thơm, hai món cùng làm dịu lòng nhau, tạo ra một hương vị rất riên biệt, vừa mẳn vừa ngọt, khiến cho bữa cơm nhà quê thêm đậm đà, càng hợp khẩu vị bạn bè xa đến.
